Nguyên tắc "Nếu... thì...": biến ý định thành hành động

Bạn đã bao giờ nghĩ "mai mình sẽ tập thể dục", rồi cả tuần không làm được lần nào? Vấn đề không phải ý chí. Ý định của bạn thiếu một thứ: lúc nào và ở đâu sẽ làm.

Bốn ví dụ kế hoạch nếu-thì gắn hành động vào một tín hiệu hằng ngày

"Nếu... thì..." là gì?

Nhà tâm lý học Peter Gollwitzer mô tả một cách lập kế hoạch gọi là implementation intention (ý định thực thi). Cấu trúc rất đơn giản:

Nếu [tình huống cụ thể xảy ra], thì [mình làm hành động cụ thể].

Thay vì quyết tâm chung chung ("mình sẽ học nhiều hơn"), bạn gắn hành động vào một tín hiệu có thật trong ngày.

Ví dụ

• Học tập: Nếu tan học xong và về tới nhà, thì mình học 45 phút trước khi mở điện thoại.
• Sức khỏe: Nếu đánh răng buổi tối xong, thì mình đặt điện thoại ra ngoài phòng ngủ.
• Tiền bạc: Nếu lương về tài khoản, thì mình chuyển 2 triệu vào tài khoản tiết kiệm ngay hôm đó.
• Công việc: Nếu sáng thứ Hai ngồi vào bàn, thì việc đầu tiên mình làm là gửi một hồ sơ xin việc.
• Tâm trạng: Nếu mình thấy mình đang so sánh với người khác, thì mình dừng lại và viết ra một điều mình đã làm được hôm nay.

Vì sao nó hiệu quả?

Khi tín hiệu xuất hiện, bạn không cần nghĩ "bây giờ có nên làm không?". Quyết định đã được đưa ra từ trước. Việc bắt đầu trở thành phản xạ thay vì một cuộc đấu tranh. Phần lớn chúng ta thất bại ở khoảnh khắc bắt đầu, và kế hoạch này nhắm đúng vào đó.

Cách viết kế hoạch nếu-thì tốt

1. Tín hiệu phải cụ thể và chắc chắn xảy ra. "Nếu rảnh" thì quá mơ hồ. "Nếu pha cà phê xong buổi sáng" thì rõ.
2. Hành động phải nhỏ. "Viết một đoạn" tốt hơn "viết xong cả bài".
3. Gắn với một thói quen đã có. Đánh răng, uống cà phê, về tới nhà, ngồi vào bàn làm việc.
4. Viết ra. Kế hoạch trên giấy dễ nhớ và dễ làm theo hơn trong đầu.

Kết hợp với câu manifest

Câu manifest cho bạn đích đến, kế hoạch nếu-thì cho bạn bước đầu tiên:

• Manifest: Cuối năm mình có 50 triệu tiết kiệm.
• Nếu-thì: Nếu lương về, thì mình chuyển ngay 6 triệu vào tài khoản tiết kiệm.

Sau khi viết câu manifest, hãy chọn một tín hiệu và một hành động nhỏ cho tuần này. Bạn có thể xem phương pháp khác đi kèm là WOOP, chuyên giúp dự đoán trở ngại.

Khi kế hoạch không chạy

Nếu một tuần trôi qua mà bạn không làm được, đừng tự trách. Hãy hỏi: tín hiệu có quá mơ hồ không? Hành động có quá to không? Điều chỉnh rồi thử lại. Đó cũng chính là cách bạn học xem điều gì hợp với mình. Đọc thói quen nhỏ mỗi ngày.

Sẵn sàng thử? Gửi một câu manifest rồi viết một câu nếu-thì đi kèm.